ผมมีความเห็นว่าสังคมไทยเป็นสังคมที่เต็มไปด้วยพิธีกรรมและกระบวนการในการทำงานที่สลับซับซ้อนที่บั่นทอนประสิทธิภาพของงาน และเป็นอุปสรรคในการใช้ชีวิต
คำว่าพิธีกรรมคืออะไร
พิธีกรรมคือประเพณีปฏิบัติที่ทำตามๆกันจนกลายเป็นสิ่งที่ต้องทำ ใครที่ทำแตกต่างจากนี้ก็จะกลายเป็นคนประหลาด ผมมีความเห็นว่าพิธีกรรมคือสิ่งที่ทำให้เกิดความย้วย เกินพอดี กว่าจะลงมือทำอะไรสักอย่างต้องรำมวย รำอยู่นั่นแหละ
พูดถึงเรื่องพิธีกรรมขอยกตัวอย่างสักสองตัวอย่าง
หนึ่งพวกเราเคยไปร่วมงานประกาศรางวัลในบ้านเราไหมครับ รูปแบบของงานจะมีการเชิญคนเป็นจำนวนมากมายมาพูด และเนื้อหามีแต่น้ำ มีสาระอยู่นิดเดียว หลังจากนั้นพิธีกรต้องกล่าวขอบคุณคนเหล่านั้นและผู้สนับสนุนรายการ กว่าจะเข้าถึงตัวรายการ ใช้เวลาไม่ต่ำกว่าครึ่งชั่วโมง และตอนท้ายพิธีกรจะพูดแบบบินวน ใช้เวลาครู่ใหญ่กว่าจะลงจอด แล้วปิดงานได้
ในทางตรงกันข้าม พวกเราเคยสังเกตุพิธีประกาศรางวัล Oscar ซึึ่งเป็นงานระดับโลก วิธีในการดำเนินรายการสั้น กระชับ ได้ใจความ ใครที่ขึ้นมาพูดบนเวทีมีบทพูดที่ชัดเจน พวกเขาไม่พูดด้วยการเริ่มต้นจากสนามหลวง ส่วนคนที่ขึ้นมารับรางวัล พวกเขาเตรียมเนื้อหามาก่อนว่าจะพูดอะไร เป็นการพูดที่ไม่กินเวลา และบางครั้งเป็นการพูดที่กินใจคนดู ตอนจบงาน ก็จะจบง่าย ๆ ไม่ต้องบินวน
อีกตัวอย่างหนึ่งทุกวันนี้เวลามีองค์กรไหนเชิญผมไปบรรยาย จะมีพิธีกรรมอย่างหนึ่งที่ผมบอกว่าไม่ต้องทำคือการส่งจดหมายเชิญเพื่อเป็นการเชิญอย่างเป็นทางการ ความเห็นของผมคือในเมื่อนัดหมายกันแล้ว ทำไมต้องเปลืองกระดาษหนึ่งแผ่น ทำไมต้องเสียเวลาพิมพ์ และเสียเวลาเซ็นต์ เอาเวลาไปทำอย่างอื่นจะเกิดประโยชน์มากกว่า
เรื่องกระบวนการในการทำงานที่สลับซับช้อนก็เป็นเรื่องที่ผมไม่เคยเข้าใจว่าทำไปแล้วจะได้อะไร
เมื่อห้าปีที่แล้ว ผมเปิดบริษัทแกะดำทำธุรกิจแล้วต้องไปเปิดบัญชีออมทรัพย์กับบัญชีกระแสรายวันกับธนาคาร ทราบไหมครับว่าผมต้องเตรียมเอกสารมากมายขนาดไหน และกว่าจะเปิดบัญชีได้ ผมต้องเซ็นต์เอกสารเป็นจำนวนมาก ใช้เวลาไปทั้งหมดครึ่งชั่วโมง ผมถามพนักงานธนาคารว่าทำไมถึงต้องมีกระบวนการที่ยุ่งยากขนาดนี้
สาเหตุที่ผมถาม เพราะนี่ผมเอาเงินมาให้คุณ ผมไม่ได้มากู้เงินจากธนาคาร การฝากเงิน ผมควรจะ เซ็นต์ชื่อเพียงชื่อเดียวก็พอ ส่วนเอกสารที่ประกอบการเปิดบัญชีน่าจะใช้เท่าที่จำเป็น
แต่นี่กระบวนการกลับมีความสลับซับช้อน แม้แต่พนักงานธนาคารยังตอบผมไม่ได้เลยว่าทำไมมันถึงยุ่งยากขนาดนี้
ทุกวันนี้ผมใช้ชีวิตอยู่บนหลักการง่าย ๆ บนคำว่า “ความเรียบง่าย”
ผมมีความเชื่อว่า ความเรียบง่ายทำให้ทุกอย่างในชีวิตดำเนินด้วยความรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพ
ความเรียบง่ายคือการตัดทิ้งสิ่งรุงรัง น้ำไม่เอา เอาแต่เนื้อ ขึ้นเวทีก็ชกเลย ไม่ต้องรำมวยให้เสียเวลา
ความเรียบง่ายคือการตรงประเด็น และมีความเป็นธรรมชาติ
ผมชอบคำพูดเกี่ยวกับเรื่องความเรียบง่ายของคนสองคน
คนที่หนึ่งคือขงจื้อที่พูดว่า “Life is very simple, but we insist on making it complicated”
โดยเนื้อแท้แล้วชีวิตคือความเรียบง่าย แต่ผู้คนกลับทำให้ชีวิตมีความสลับซับซ้อน
คนที่สองคือ Jack Welch อดีตหมายเลขหนึ่งของบริษัท GE ที่นำบริษัทนี้ไปสู่ความยิ่งใหญ่ เขาพูดว่า “Only self-confident people can be simple”
คนที่มีความมั่นใจในตัวเองสูงคือคนที่สามารถดำรงชีวิตบนความเรียบง่าย
ผมขอยกตัวอย่างเรื่องความเรียบง่ายจากชีวิตจริงของผม ผมมีเพื่อนอยู่คนหนึ่งที่คบกันมาตั้งแต่เรียนหนังสือในมหาวิทยาลัย เป็นเพื่อนผู้หญิงชี่อเล่นว่าเล้ง คบกันมากว่าสี่สิบปี
และทุกวันนี้ผมชอบชวนเพื่อนคนนี้ไปกินข้าว เพราะความที่พวกเราเป็นพวกชอบชิม
ทุกครั้งที่ผมชวน เธอจะมีแค่สองคำตอบ “ไป” กับ “ไม่ไป และที่ไม่ไปเพราะอะไร”
นี่คือความเรียบง่าย ทำให้ผมชวนเพื่อนคนนี้ไปทานข้าวอยู่เนืองๆ
ไม่ทราบท่านผู้อ่านเคยชวนเพื่อนบางคนไปทานข้าว แทนที่เขาจะให้คำตอบ
เขากลับตั้งคำถามว่า “วันนี้ชวนไปทานข้าวเนื่องในโอกาสอะไร ไปทานกันกี่คน ทานที่ไหน ทานเสร็จแล้วจะทำอะไรต่อหรือเปล่า”
ด้วยคำถามอย่างนี้จะทำให้เราสงสัยว่า นี่เราชวนเขาไปทานข้าว ไม่ได้ชวนไปประชุม ทำไมถึงต้องมีคำถามยาวเหยียดอย่างนี้
ความเรียบง่ายคือความสุข ลองทำดูซิครับ
